Zo formuleer je een pakkende Hoe Kunnen We-vraag

September 2023, Lisa Unlandt

Ga je brainstormen? Dan is een goede Hoe Kunnen We-vraag essentieel. Zonder concrete vraag krijg je namelijk ook geen concrete oplossingen. Heb je helder met welke uitdaging of welk probleem je aan de slag wil gaan in je brainstorm? Dan is de laatste stap het definiëren van dé vraag. In dit blog delen we hoe je zelf een Hoe Kunnen We-vraag formuleert waar je energie van krijgt.

Een Hoe Kunnen We-vraag gebruik je in elke brainstormsessie: samen met een groep, of individueel. Het is de pilaar van je brainstorm, want het bepaalt waarop je ideeën of oplossingen gaat bedenken. Met andere woorden: de ideeën die je in een brainstorm genereert, zijn allemaal mogelijke antwoorden op de Hoe Kunnen We-vraag. Heel belangrijk dus dat je een pakkende vraag formuleert, want het is nogal beslissend voor de uitkomst!

Hoe concreter, des te beter

Een goede Hoe Kunnen We-vraag komt niet uit de lucht vallen. Het is het logische resultaat van het steeds beter afbakenen van je probleem. Een wens dat er meer enthousiasme ontstaat voor de vanuit de organisatie verplichte systemen, is niet concreet. Een stelling als “zorgen dat iedereen systeem X gebruikt” is dat wel. Merk je het verschil?

Hoe concreter je probleemstelling, des te makkelijker het is om een heldere Hoe Kunnen We-vraag te formuleren. Dat geldt ook de andere kant op: als je het lastig vindt om een goede Hoe Kunnen We-vraag op papier te zetten, is de kans groot dat je probleem nog niet scherp genoeg gedefinieerd is. Zorg dus eerst dat je probleem écht helder is, voordat je verder gaat. Zorg dat de strekking en scope van het probleem helder is. En houd het simpel. Twijfel je? Als je jouw probleem in één zin kunt uitleggen aan een collega die er niet bij betrokken is, ben je op de goede weg.

Van probleemstelling naar Hoe Kunnen We-vraag

Heb je een duidelijk en afgebakend probleem? Dan is het tijd om een pakkende Hoe Kunnen We-vraag te formuleren. Die vraag maakt of breekt je brainstorm, want het is de Hoe Kunnen We-vraag die de richting geeft voor mogelijke oplossingen. Heeft de Hoe Kunnen We-vraag niet de kern van het probleem in zich? Dan kun je brainstormen tot je erbij neervalt, maar ideeën om het eigenlijke probleem op te lossen komen zo nooit naar boven.

Het grote verschil tussen een probleemstelling en Hoe Kunnen We-vraag, is dat die laatste – als je een goede hebt – maakt dat je zin krijgt om het probleem op te lossen. Het is helder wát er opgelost moet worden en de formulering maakt dat je er zin in krijgt. Dat is fijn, want met energie een probleem oplossen geeft naast mooie oplossingen ook meer voldoening voor het oplossen zelf.

Da’s een goede vraag!

Elke Hoe Kunnen We-vraag is anders, maar er zijn wel degelijk vaste elementen die terugkomen in elke goede Hoe Kunnen We-vraag:

• Actief: Formuleer de vraag actief. Door het woordje ‘ik’ of ‘we’ te gebruiken is direct duidelijk dat het jouw of jullie probleem is.
• Concreet: Het is vrij lastig om een concrete oplossing te bedenken op een hele vage vraag. Zorg er dus voor dat je vraag de kern van je probleem bevat.
• Enkelvoudig: Staat er een ‘en’, of komma in je vraag? Check dan of er niet stiekem twee vragen ingeslopen zijn.
• Uitdagend: Het is fijn als de vraag actie uitlokt en lekker uitdagend is. Woorden als ‘altijd’ of ‘voor iedereen’ helpen daarbij. Je mag best een beetje overdrijven. Het helpt je later om creatievere ideeën te bedenken.
• Kort: Liever houd je de vraag short en sweet, dan dat het een ellenlange vraag wordt.
• Leuk: Je wil dat de vraag energie geeft. Jip en Janneke-taal is in dit geval beter dan jargon. Het is fijn als de vraag een beetje lekker ‘bekt’!

Merk het verschil

Lees de volgende vraag eens en kijk wat het met je doet: “Hoe kunnen we er op een effectieve en efficiënte manier voor zorgen dat onze medewerkers van onze verschillende afdelingen meer enthousiasme ontwikkelen voor het gebruik van systeem X in de zin van het vaker daadwerkelijk gebruiken van systeem X?”

En? Zin om aan de slag te gaan? Wij absoluut niet. De lengte en holle termen maken het hooguit verwarrend en onnodig langdradig. Als je de bovenstaande vraag langs de uitgangspunten legt, scoort ‘ie heel laag. Nemen we de elementen van een goede Hoe Kunnen We-vraag wél ter harte, dan krijg je bijvoorbeeld “Hoe kunnen we zorgen dat iedereen werken met systeem X een feestje vindt?” of “Hoe kunnen we zorgen dat iedereen áltijd met systeem X werkt?”. Kort maar krachtig en lekker prikkelend, dáár willen we onze denkkracht graag voor inzetten!

The more the merrier

Soms heb je binnen no-time een pakkende vraag te pakken, in andere gevallen duurt het even. Wij starten altijd met een lijst vol mogelijke vragen, waar soms al meteen eentje tussenzit. Soms laten we het even sudderen en schiet er tijdens een wandeling of onder de douche opeens een ingeving te binnen. Kies daarna de vraag uit die de lading van je probleem of wens het beste dekt én waar je energie van krijgt.

Als facilitators verzinnen we zelf de Hoe Kunnen We-vraag en stemmen we deze af met de opdrachtgever. Dat doen we vaak niet in een sessie zelf, omdat zo’n vraag best een uitdaging kan zijn om te bedenken. Omdat de Hoe Kunnen We-vraag het fundament is voor de brainstorm nemen we liever de tijd voor een goede vraag. Een hele brainstormsessie rondom een verkeerde vraag neemt namelijk veel meer tijd in beslag!

Heb je de Hoe Kunnen We-vraag te pakken? Dan is het hoog tijd om naar de volgende fase van Creative Problem Solving te gaan: ideevorming! Associatietechnieken die je helpen om veel creatieve oplossingen voor je Hoe Kunnen We-vraag te bedenken vind je hier.