Als facilitator AI inzetten in sessies: de do’s en don’ts

Oktober 2025, Lisa Unlandt

Artificial Intelligence (AI) is nu al niet meer weg te denken. Je kunt er vakanties mee plannen, podcasts en plaatjes door laten maken en analyses maken van flinke bergen data – om maar een paar dwarsstraten te noemen. Hoe zet je als facilitator AI in tijdens je sessie? Werkt dat überhaupt goed? We testten het voor je in een StormLab. In deze blog lees je onze bevindingen én een flink aantal facilitator tips!

Onze opzet

In ons StormLab testten we of en hoe we AI op een goede manier kunnen inzetten in sessies, als een soort co-facilitator. We gingen aan de slag met de verkennings- en uitwerkingsfase van het Creative Problem Solving-model. In de verkenningsfase testten drie groepen elk een andere variant: ‘volledig gebruik van AI’, ‘samen met AI’ en ‘pratende AI’. In de uitwerkingsfase splitsten we de deelnemers op in zes groepen: drie gingen aan de slag met een ideeformulier, waarbij AI per groep een kleine, grotere of grote rol speelde. De andere drie groepen gingen bezig met een blog van de toekomst, met dito groter wordende rollen voor AI. We kunnen alvast verklappen: AI als aanvulling biedt veel kansen! Tijdens het StormLab maakten we gebruik van ChatGPT. Uiteraard zijn er meerdere tools, we hebben ons niet laten sponsoren.

Facilitator tip: start met een kennismaker in thema

Vraag je deelnemers bijvoorbeeld waarvoor zij AI gebruiken en waarom, of wat ze als kans zien voor AI. Of doe wat extra voorwerk en maak kennis met elkaar middels toffe action figures van deelnemers. Dat deden we in het StormLab, met grote dank aan collega Bram die ze had gemaakt met ChatGPT. Deelnemers stelden zichzelf daarbij voor aan de hand van hun eigen action figure. Dat werkte goed, was heel leuk, én… vergt best wat tijd in de voorbereiding. Zelf aan de slag met action figures? Online zijn er diverse prompts te vinden, wij tweakten ‘m tot een custom GPT. Houd er rekening dat je per deelnemer zo 5 tot 10 minuten kwijt bent, om te zorgen voor een (enigszins) kloppende action figure.

Opwarmen

Voordat we de testteams aan de slag lieten gaan, warmden we eerst even op. Want goed omgaan met AI is nog wel een kunst, zeker als je het niet vaker gebruikt. We gaven eerst uitleg en tips voor het maken van een goede prompt. Deelnemers pakten hun laptop, logden in op ChatGPT en maakten een eigen prompt voor hun zelfbedachte huis-, tuin- en keukenvraag.

Facilitator tip: geef een korte les ‘prompts schrijven’

Een goede prompt kun je vergelijken met een nieuwe collega: die heeft context en een waarom nodig, voordat diegene goed kan functioneren. Kleed je verhaal dus een beetje in. Hoe meer info AI van je krijgt, hoe passender de uitkomst wordt. Ga je met een groep aan de slag met AI in een sessie, zorg dan dat je aan het begin een korte les in ‘prompts schrijven’ geeft. Als houvast geven we je de volgende punten mee:

• Een goed prompt bestaat uit meer dan 1 zin
• Wees zo duidelijk en concreet mogelijk
• Achtergrondinformatie delen levert een beter antwoord op
• Benoem waar het antwoord aan moet voldoen
• Kom je er niet uit? ChatGPT kan je erbij helpen

Iedereen opgewarmd? Dan is het tijd om de verkenningsfase in te duiken!

Verkenningsfase met AI

In de ‘volledig met AI’-groep verzon iedereen eerst zelf knelpunten rond het thema ‘telefoongebruik’ en vroeg daarna individueel ChatGPT om knelpunten. Dat werkte prikkelarm en dat vonden sommige deelnemers prettig, maar leidde óók tot weinig onderlinge uitwisseling. Voor de fanatiekelingen bracht deze vorm trouwens wel een competitie-elementje met zich mee: “ik heb al 85 knelpunten!” en “Ha! Ik heb er al 130!”. Aan kwantiteit geen gebrek dus!

Facilitator tip: zorg voor een terugkoppelmoment

Gaan deelnemers individueel aan de slag? Zorg dan altijd voor een terugkoppelmoment. Zo weet iedereen van elkaar hoe het ervoor staat. Een oplossing voor het gebrek aan onderlinge uitwisseling bij de bovenstaande variant is bijvoorbeeld: ieder onderzoekt een eigen richting en deelt die plenair.

De ‘Samen met AI’-groep bracht eigen knelpunten in en vroeg om aanvullingen, samen achter één laptop. De sfeer werd daardoor minder actief: “ik leunde achterover, want ik zat toch niet aan de knoppen.” Een groot scherm zou hierbij helpen, zodat iedereen het proces goed kan volgen. AI leverde goede aanvullingen, maar vraagt extra aandacht voor verbinding en de energie erin houden. Ook cruciaal: neem de groep vanaf het begin mee in vervolgstappen, zodat deelnemers snappen waarom ze hun zelfbedachte knelpunten moeten overtypen in ChatGPT.

Facilitator tip: besteed extra aandacht aan verbinding en energie

Laat deelnemers geregeld even bewegen met een energizer, in het bijzonder een energizer waarin verbinding met elkaar zoeken centraal staat. Laat ze bijvoorbeeld gezamenlijk iets bouwen. Ook om het ‘iedereen focust zich op een scherm’-gedeelte heen kun je extra de verbinding opzoeken, bijvoorbeeld met persoonlijke kennismakingsoefeningen.

In de ‘pratende AI’-groep verkende de groep knelpunten zelf, terwijl ChatGPT zou meeluisteren en op verzoek aanvullen. Dat bleek lastig: ChatGPT praatte veel door je heen, ondanks strenge instructies. Oplossing: volume uit. Toch verraste AI positief: samenvatten, categoriseren en knelpunten op een rij zetten ging soepel. Ook de daarop volgende aanvullingen waren relevant. Het nadeel? De privacy – je kunt niet tussendoor even iets privés bespreken want ChatGPT luistert mee – en de traagheid. Eigenlijk wil je direct antwoord als je wat vraagt, maar de ‘nadenktijd’ die nodig is om de benodigde info op te halen haalt de flow eruit. Een andere AI-tool is hier mogelijk veel geschikter voor, daar gaan we onderzoek naar doen!

Facilitator tip: maak mensen bewust van (gebrek aan) privacy

Zeker als deelnemers elkaar al goed kennen, is het vaak natuurlijk om tussendoor wat privézaken te delen. Wees er als facilitator scherp op dat je zowel van tevoren als wanneer dit dreigt te gebeuren, deelnemers wijst op een meeluisterende AI-tool. Alles wat je zegt, wordt meegenomen om de AI beter te trainen.

Idee uitwerken met AI

Met een hele hoop knelpunten in the pocket gingen de deelnemers aan de slag met het tweede deel van de test: de uitwerkingsfase. Daarvoor splitsten we de groep in zes kleine groepen:

Iedere groep werkte met AI een idee uit dat we al van tevoren hadden bedacht: “we gaan mensen belonen die minder dan 30 minuten per dag hun telefoon gebruiken”. Groep 1, 2 en 3 gebruikten het ideeformulier voor hun uitwerking, groep 4, 5 en 6 de werkvorm ‘blog van de toekomst’.

Hieronder lees je de belangrijkste bevindingen, uiteraard mét handige facilitator tips.

Ideeformulier

Een ideeformulier is een – de naam zegt het al – formulier waarop je stap voor stap je idee uitwerkt, door antwoord te geven op vragen als wat, wie, waar, wanneer, hoe en hoeveel.

Dit vonden de deelnemers:

Groep 1 gebruikte AI als creatieve starter: ze bedachten zelf een campagne-idee en lieten ChatGPT er een script van maken. Dat sloot goed aan bij hun eigen ideeën en gaf energie. Groep 2 merkte het tegenovergestelde: het formulier was snel gevuld, maar AI kwam steeds met één voorspelbare oplossing. Daardoor voelden ze zich juist minder creatief en zouden ze het niet in een sessie inzetten. Groep 3 vond het te veel een geautomatiseerde flow: nuttig, maar niet verrijkend. Voor hen zou AI pas echt werken als ChatGPT je per stap 10 of 20 vragen stelt. Of als je de vragen meer op maat maakt, en je verder laat nadenken. “Maar nu, met simpelweg de vragen stap voor stap beantwoorden, voelden we ons door een mal gedrukt.”

Facilitator tips voor als je het ideeformulier met AI wilt inzetten:

• Laat deelnemers eerst zelf een ideeformulier vullen. AI kan toepasselijker verrijken als er al wat ligt. En het is leuker voor de deelnemers!
• Maak je – net als wij – een custom GPT, die je deelnemers vragen stelt? Zorg dan dat deze uitgebreid is en flink wat doorvraagt. Doe je dat niet, dan is er weinig meerwaarde. De vragen van een ideeformulier kun je namelijk ook gewoon zélf beantwoorden, die hoeft een tool als ChatGPT niet stuk voor stuk aan je te vragen.
• Geef duidelijk aan dat jullie AI als aanvulling gaan gebruiken, maar het hóeft niet. Dat voorkomt dat deelnemers zich door een mal gedrukt voelen.

Blog van de toekomst

Dit is een werkvorm waarin je een blog schrijft alsof het idee al helemaal is uitgevoerd en een groot succes is geworden. Daarin geef je indirect antwoord op vragen over de aanpak.

Dit vonden de deelnemers:

Groep 4 was laaiend enthousiast: “dit was zo leuk! Eerst zelf creatief aan de slag, en dankzij ChatGPT heb je daarna extra leuke creatieve toevoegingen. Het gaat ook heel snel, in korte tijd hadden we een hele leuke blog.” Groep 5 vond het zo-zo: “Je moet echt een goede prompt hebben. Dat is een voorwaarde, en dan kan het je tijd besparen. Anders niet, want voor je het weet vliegt ChatGPT alle kanten op maar hou je er geen goede blog aan over”. Groep 6 waardeerde de variant waarbij AI vragen stelde: dat hielp hen, als niet-schrijvers, om tóch een leuke blog te maken: “doordat ChatGPT de juiste vragen wist te stellen kwam er echt iets goeds uit”.

Facilitator tips voor als je de blog van de toekomst met AI wilt inzetten:

• Deze werkvorm is dankzij AI extra leuk voor mensen die van huis uit geen schrijver zijn. Dan zie je pas écht hoeveel leuker teksten maken wordt. Zet ‘m dus gerust in bij beroepsgroepen waarbij toffe teksten schrijven niet in het standaard takenpakket zit.
• Werken deelnemers op hun eigen laptop? Beperk dan de groepsgrootte tot twee, of bouw ruimte in je sessie waarin deelnemers hun uitgewerkte blogs kunnen samenvoegen. Dat kan overigens heel goed door ChatGPT: voer de tool de gemaakte blogs, geef aan welke elementen in ieder geval behouden moeten worden en vraag om het samenvoegen van de blogs. Tada!
• Overweeg een vraaggestuurde variant: laat AI vragen stellen in plaats van meteen teksten te produceren. Dit helpt je om als deelnemer scherp te krijgen welke onderdelen in de blog terug moeten komen.

Conclusie

Zo, een héle hoop inzichten aan de hand van ons StormLab. Raden we je aan om als facilitator AI in te zetten in sessies? Ja. Met als kanttekening: gebruik het als aanvulling. Creatieve processen overnemen? Dat werkt (nog) niet soepel en is bovendien niet leuk voor de deelnemers. Maar makkelijker een overzicht krijgen van bijvoorbeeld knelpunten, of als extra denkkracht voor het uitwerken van een idee: dat blijkt heel goed te kunnen. En zoals altijd geldt: blijf ermee experimenteren, dan kom je het verst!