Trainen als taak: zo ontwerp je een pakkende training

 Augustus 2026, Lisa Unlandt

“Hi, ik weet dat het niet je functie is, maar zou jij over drie weken een training willen geven over dat onderwerp waar jij zoveel vanaf weet? Zou top zijn als je daar mensen wat in kan leren. Dankjewel!”. Daar sta je dan. Met heel veel kennis over dit onderwerp. Maar… zonder de skills om die informatie goed over te brengen in de vorm van een training. Plotseling heb je ‘trainen’ als taak erbij gekregen. Hoe pak je dat goed aan? Dat delen we met je in deze blog!

Trainen? Daar worden we heel blij van. Niet voor niks geven we regelmatig trainingen om onze kennis over te brengen op het gebied van faciliteren, creatieve werkvormen en serious play. Maar als het niet iets is waarvoor je bent opgeleid of wat je al vaak hebt gedaan, kan het best pittig zijn. Want de inhoud kennen versus het overbrengen, dat zijn echt twee verschillende dingen. Gelukkig kun je het goed voorbereiden, door rekening te houden met de volgende tips en tricks. Komen ze!

#1 Doe een goede intake

Of het nou gaat om een training voor externen of een interne training betreft: doe een goede intake. Dus niet even tussen neus en lippen door terwijl je staat te wachten bij de koffieautomaat. Plan in plaats daarvan echt een moment in om met de ‘opdrachtgever’ te zitten en helder te krijgen wat de opdracht precies is. Want je kunt pas een goed passende training geven, als je weet wat er nodig is. Onze favoriete intakevraag: ‘wanneer mag de spreekwoordelijke champagne open?’. Kortom: wat wil je dat deelnemers hebben geleerd aan het eind van je training? Nog een tip: houd je bij een intake vooral ‘van de domme’: doe dus alsof je van niets weet en vraag door als iets onduidelijk is. Zo ga je aannames uit de weg, daar wordt een training alleen maar beter van. Meer tips voor het doen van een effectieve intake lees je in deze blog.

#2 Bepaal je doel

Kijk, er is ongetwijfeld veel te delen over je onderwerp. Maar als je te veel in te korte tijd wilt behandelen, wordt het schieten met hagel. Om dat te voorkomen hebben we een vuistregel voor je: een training van één dagdeel kan maximaal één doel hebben. Denk aan één doel op het gebied van kennis, houding en gedrag. Doe je dat niet, dan beklijft de boodschap van je training niet bij je deelnemers en da’s zonde. Maak dus een afweging. Kwaliteit boven kwantiteit!

#3 Durf nee te zeggen

Opdrachtgevers willen nog weleens dat je álles doet, en dan ook nog in een korte tijd. “Kun je niet ook nog even dit erbij behandelen?”. Nou, nee! Als jij de training gaat ontwikkelen en geven, ben jij ook de persoon die grenzen mag aangeven voor wat er wel en niet in je training belandt. Draagt hetgeen wat je opdrachtgever erbij wilt niet bij aan het behalen van je sessiedoel? Laat het dan weg. Durf de wensen van je opdrachtgever te bevragen en wees een beetje standvastig.

#4 Houd rekening met leerstijlen

Iedereen leert anders. Dat bedacht leerpsycholoog en pedagoog David Kolb zich ook. Hij ontwikkelde een theoretisch model gebaseerd op ervaringsgericht leren. Wat ‘ie daarmee bedoelt? Dat je een handeling doet, daarover nadenkt, daaruit een conclusie trekt en daarna de handeling aanpast. Om vervolgens deze cyclus steeds opnieuw te doorlopen. Hóe je die cyclus doorloopt hangt af van je voorkeursleerstijl. Volgens Kolb ben je een beschouwer, denker, beslisser of doener. Meer hierover lees je hier, maar voor het ontwikkelen van je training is de belangrijkste take-away: zorg dat er voor elke leerstijl wat te halen valt. Want in elke groep zit wel een mix van leervoorkeuren en iedereen stapt op een andere plek de cirkel in.

Beschouwers vinden het doorgaans fijn om eerst even af te kijken hoe iets moet, dus daar werken voorbeelden goed bij. Denkers hebben vaak behoefte aan theoretische onderbouwing. Beslissers willen nadat ze feedback krijgen graag een tweede kans; ze besluiten dan ‘naar aanleiding van deze feedback ga ik het volgende keer zo aanpakken’. En tot slot de doeners, die voor veel willen leren door zelf uit te proberen. Door deze elementen op te nemen in je training, zit er voor ieder wat wils bij en sluit je dus goed aan.

En wil je nóg beter aansluiten? In een herziene versie onderscheiden Peterson en Kolb maar liefst 9 verschillende leerstijlen:

Bron: Peterson, K., & Kolb, D. A. (2017). How you learn is how you live: Using nine ways of learning to transform your life. Berrett-Koehler Publishers.

#5 Gebruik afwisselende werkvormen

Wat de leerstijl ook is: iedereen heeft baat bij afwisselende werkvormen. Want een training waarin je alleen maar zendt, daar is niet zoveel aan. Sterker nog: de aandachtsspanne van mensen neemt na ongeveer een kwartier zenden al drastisch af. Wissel dus regelmatig af met andere werkvormen, waarin deelnemers ook zelf kunnen doen en ervaren. Plenair, of in subgroepen. Even geen inspiratie? In onze tool Werkvormen met Impact vind je meer dan 85 werkvormen.

#6 Maak een opzet met het canvas

Wij gebruiken ons Sessie Design Canvas graag als hulpmiddel bij een sessie, maar je kunt ‘m ook goed inzetten voor het ontwerpen van een training. Aan de hand van het canvas bepaal je de aanleiding, het doel van de training, praktische zaken, materialen en werkvormen: eigenlijk alles wat erbij komt kijken. Het geeft een handig houvast om daarna een trainingsplan te bouwen. Download het canvas hier, print ‘m op A3 en dan wijst het zich vanzelf.

#7 Regel de randzaken

Een training is meer dan alleen die paar uur dat je een training geeft. Ook vooraf en na afloop komt er een hoop bij kijken. Denk aan:

• Een powerpoint (met weinig tekst!) en een sessieplan met wat je wanneer gaat behandelen in de training
• Zicht op het aantal deelnemers en hoeveel trainers je daarvoor nodig hebt (wij zijn voorstander van twee trainers, ook voor de dynamiek)
• Communicatie naar de deelnemers (een prikkelende uitnodiging, reminder en vaak ook een terugkoppelende mail met recap van wat mensen geleerd hebben)
• Het verbouwen van de ruimte zodat het goed werkt met wat jij in de sessie wilt doen (spoiler alert: de schoolbanken-opstelling nodigt niet echt uit tot interactie. De halve maan-opstelling doet dat wél)
• Technische zaken zoals een scherm of beamer en welke aansluiting daarvoor nodig is
• Genoeg snacks en drankjes voor deelnemers. Wij zorgen bij trainingen standaard voor snoeptomaatjes, druiven en mini Tony’s, om je een idee te geven.

Hatsa! Met deze tips heb je de basis in huis om trainen als taak goed aan te vliegen. De kennis had je al, de skills om de informatie over te brengen nu ook. En vind je het nog een beetje spannend, in de rol van trainer voor de groep staan? Geen zorgen, in deze blog geven we je tips om de aandacht te pakken en vast te houden en hier lees je hoe je jouw creative confidence een flinke boost geeft. You got this!