8 tips voor inclusievere sessies voor introverten én extraverten

Juni 2023, Lisa Unlandt

Begeleid je als facilitator een groep, dan is de kans groot dat daar zowel introverten als extraverten in zitten. Die hebben beiden andere voorkeuren wat betreft type werkvormen en hoeveelheid prikkels. Welke voorkeuren dat zijn en hoe je die kennis kunt gebruiken om je sessies inclusiever te maken voor beide typen deelnemers? Dat ontdekten we tijdens een StormLab dat we onlangs organiseerden, in samenwerking met coach voor introverte hoogbegaafden Wouter Hijlkema. De resultaten lees je in dit blog.

Waarom zijn we benieuwd?

Als we kijken naar ons eigen team, zijn de extraverte types ruim vertegenwoordigd. Sessies ontwerpen en begeleiden doen we van nature dus met onze eigen extraverte bril op. Dat maakt ons nieuwsgierig: hoe is het voorintroverten om mee te doen aan een sessie of training van STORMPUNT? We zien natuurlijk graag dat álle deelnemers goed tot hun recht komen in onze sessies – vandaar dit experiment. Met een oproep aan jou als lezer van dit blog. Want hoewel we echt ons best hebben gedaan om ook deze blog zo inclusief mogelijk te schrijven, hebben we deze blog geschreven vanuit onze ervaring als meer extraverte facilitators en trainers. Laat het ons vooral weten als je je ergens aan stoort, of iets anders ziet. We leren graag verder!

Introversie versus extraversie

Wat we verstaan onder de termen ‘introvert’ en ‘extravert’? Daarvoor doken we in de theorie van Carl Gustav Jung, grondlegger van deze termen. Vrij vertaald stelde hij dat bij extraverten hun psychische energie is gericht op de buitenwereld, op de gebeurtenissen die ze meemaken. Ze krijgen energie van veel interactie met anderen. Bij introverten is de psychische energie juist op de binnenwereld gericht, op hun gevoelens en gedachten óver die gebeurtenissen. Goed om te weten is dat het twee uitersten zijn op een schaal: je bent als persoon (bijna) nooit 100% introvert of extravert maar zit er ergens tussen. Een belangrijk verschil tussen introverten en extraverten is de mate van behoefte aan prikkels.

Prikkels

Wouter vertelt ons als expert meer over prikkels. “Het is natuurlijk per persoon verschillend, maar over het algemeen hebben extraverten behoefte aan meer prikkels dan introverten. Dat zit zo: bij introverte mensen spelen er al een hoop interne prikkels. Er zijn dus minder prikkels nodig om de boel ‘vol’ te krijgen. Bij extraverten is dat minder. In plaats van op de binnenwereld, richten zij hun blik van nature op de buitenwereld om aan voldoende prikkels te kunnen komen. De kunst zit ‘m in een goede balans van het type prikkels”.

De ene prikkel is dus de andere niet. Grofweg kun je 5 typen prikkels onderscheiden:

• Verbeelding: prikkels waarbij je je fantasie gebruikt, bijvoorbeeld om nieuwe ideeën te bedenken
• Emotie: prikkels die te maken hebben met hoe je je voelt. Triggert iets blijdschap? Verdriet? Een andere emotie?
• Sensorisch: prikkels die een beroep doen op je zintuigen: horen, zien, voelen, proeven en horen. Muziek maar ook temperatuur vallen hieronder.
• Psychomotorisch: prikkels die te maken hebben met beweging, bijvoorbeeld sporten.
• Intellectueel: prikkels die gaan over leren en het ontdekken van nieuwe dingen, het vergaren van kennis. Prikkels die het probleemoplossend vermogen activeren vallen hier ook onder.

Over- en onderprikkeling

Die verschillende type prikkels maken dat je tegelijkertijd over én onderprikkeld kunt zijn. Stel dat je heel veel sensorische prikkels hebt gehad, bijvoorbeeld door veel gesprekken en luide muziek. Dan kun je op dat vlak overprikkeld zijn. Zoiets kun je ‘bestrijden’ door je op een ander type prikkel te richten, bijvoorbeeld door een rondje te gaan fietsen of een boek te lezen. Je in een hoekje terugtrekken met een koptelefoon met muziek op werkt in zo’n geval juist minder goed, dan overprikkel je alleen nog maar meer.

Goed, genoeg theorie. Wat betekenen verschillende types deelnemers met verschillende prikkelbehoeften voor een sessie? We testten het in een StormLab met een groep die bestond uit evenveel introverte als extraverte deelnemers. In 2.5 uur doorliepen we een volledig brainstormproces. Van kennismaken tot creatief opwarmen, en van brainstormen tot het kiezen en pitchen van favoriete ideeën. Tussen elk element lastten we een korte evaluatie in en na afloop gingen we uitgebreid in gesprek over de bevindingen.

#1   Geef introverten de tijd om voor te bereiden

Zomaar een associatiekaart met foto’s pakken en aan de hand daarvan iets over jezelf vertellen? Dat kan best blokkerend werken voor deelnemers. Fijner is het om iets meer de tijd te hebben om een kaart te kiezen, zodat je als introvert ‘zeker weten’ de juiste kaart hebt. Voor zowel introverten als extraverten gold dat het prettig is om wat meer kaders te hebben bij een kennismakingsoefening. Een kaart pakken die iets over je zegt is heel breed en zeker in een nieuwe groep is het dan lastig inschatten wat je kunt vertellen (“iets over mijn kinderen? Of is dat te privé in deze groep?”). Wat beter werkt is een gerichte vraag, bijvoorbeeld “pak een kaart die iets zegt over wat jij leuk vindt in je werk”.

#2   Popcornen is niet altijd fijn

Popcornen – deelnemers vragen zelf het woord te nemen wanneer ze daaraan toe zijn – zetten we standaard in bij fysieke sessies. Net als popcorn ‘pop’ je dus op. Maar dat is best vermoeiend, kregen we van de introverte deelnemers terug. “Ik ben dan vooral bezig met ‘ga ik niemand in de reden vallen?’. Ik vind een rijtje langsgaan fijner, dan hoef ik me daar niet mee bezig te houden en heb ik voorbereidingstijd om te bedenken wat en hoe ik iets wil zeggen”, zagen we terug in de feedback. Hoe groter de verhouding introverten, hoe meer we je aanraden om vaker een vast rijtje af te gaan. Begeleid je een meer gemengde groep? Wissel rijtjes langsgaan dan af met popcornen, om er ook de spontaniteit voor extraverten in te houden.

#3   Muziek met mate

Op zich niks mis met muziek tijdens een sessie. Bij binnenkomst, het schrijven van een evaluatie, uitwerken van een idee of in een pauze kan het net wat extra sfeer toevoegen. Maar omdat introverten al heel veel prikkels van binnenuit hebben, wordt muziek soms als too much ervaren. Hierin zagen we een duidelijk verschil tussen introverten en extraverten. Extraverten vertelden dat ze bij het opschrijven van feedback een vrolijk deuntje op de achtergrond mistten. De introverten gaven juist aan dat het fijn was om even geen nieuwe prikkels te hebben zodat ze goed konden nadenken. Ook het type muziek maakt uit: een rustig, instrumentaal muziekje is makkelijker ‘te verwerken’ dan een upbeat, aanwezig nummer. Een simpele tip is om gewoon even uit te vragen in de groep wie muziek wel of juist niet fijn vindt.

#4   Geef een gespreksonderwerp mee

Waar extraverten heel makkelijk een gesprekje aanknopen met vreemden, kost dat voor introverten wat meer energie. Wat helpt is om een kennismakingsvraag mee te geven, bijvoorbeeld bij de inloop. Zo heb je gelijk een gespreksonderwerp. Hiervoor vinden we onze StormWaaier met meer dan 200 kennismakingsvragen heel fijn werken. Daarmee geef je een toegankelijke mogelijkheid, maar verplicht je deelnemers niet om over een bepaalde vraag in gesprek te gaan als er van nature al een gesprekje ontstaat.

#5   Werk met kleuren

Iedereen heeft een eigen voorkeur als het gaat om wel of niet informeel kletsen met andere deelnemers, en dat is helemaal oké. Zeker als deelnemers elkaar niet kennen is het soms lastig inschatten waar die voorkeur ligt. Een tip van een deelnemer aan ons StormLab was om met verschillende gekleurde bekers te werken, die elk een eigen betekenis hebben. Bijvoorbeeld groen voor ‘ik heb zin om te kletsen’, roze voor ‘ik vind kletsen leuk maar een gesprekje aanknopen soms lastig’ en blauw voor ‘laat mij maar even m’n eigen ding doen’. Door het niet zo uit te leggen, maar simpelweg op een papiertje bij de bekers te leggen kunnen mensen subtiel hun keuze hierin maken. En pakt iemand per ongeluk een andere kleur dan bedacht? Dan heb je gelijk een gespreksonderwerp!

#6   Wissel brainstormen in stilte en hardop af

Dit deden we al in onze sessies en blijkt ook uit het StormLab: het is fijn om individueel in stilte en hardop met een groep brainstormen af te wisselen. In de eerste variant schrijft iedereen eerst zelf ideeën in stilte op. Hardop laat je deelnemers meteen roepen wat in hen opkomt en ondertussen hun idee of inzicht noteren. Door dit af te wisselen komen ieders voorkeuren aan bod. Tip hierbij is om altijd met een stille brainstorm te beginnen. Zo geef je de ruimte aan alle ideeën die al in je hoofd zitten en word je – of je jezelf nou als introvert of extravert ziet – niet afgeleid door ideeën van anderen voordat je jouw ideeën hebt opgeschreven.

#7    Laat mensen zelf kiezen wie iets presenteert

Laat je deelnemers presenteren? Geef ze dan de vrijheid om zelf te kiezen wie het woord neemt. Sommigen vinden het van nature heel leuk om voor een groep te spreken, voor anderen is het een nachtmerrie. Een pitch hoeft dus niet altijd gelijk verdeeld te zijn in mate van spreektijd. Laat deelnemers hierin écht zelf kiezen en wijs dus niet als facilitator de types aan waarvan je vermoedt dat ze het leuk vinden om te doen.

#8    Geef prutteltijd

Dit was voor ons echt een eye-opener: voor introverte deelnemers is het heel fijn om wat prutteltijd te hebben. Wouter vertelde ons dat introverten vaak nog wat napruttelen na een meeting of sessie en daardoor later nog met mooie inzichten of ideeën komen. Jammer als je die dan niet meer kwijt kunt en het bij de volgende meeting gevalletje ‘mosterd na de maaltijd’ is. Dit kun je heel simpel ondervangen door bijvoorbeeld een mail na afloop met de vraag ‘wat wil je nog delen?’, of start een vervolgsessie met een rondje nieuwe oogst ophalen. En roep vooral actief op dat nieuwe inzichten nog welkom zijn. Zo creëer je ruimte voor aanvullingen!

Zo, dat waren onze tips! We hopen dat ze ook jou helpen om je sessies en meetings inclusiever voor introverten en extraverten te maken.