Betere besluiten nemen met een groep: zo doe je dat

Juni 2026, Lisa Unlandt

Het is één van de fases die als facilitator best lastig is: goede besluitvorming faciliteren met een groep. Want je wil dat een besluit wordt gedragen, dat mensen erachter staan. “Ze moeten het er wel met elkaar over eens zijn”, is in ons polderland al snel het devies. Tegelijkertijd schuilt het gevaar van oeverloze discussies. En is het de vraag of consensus wel altijd de beste manier is om beslissingen te nemen. Hoe doe je dat goed, betere besluiten nemen met een groep? En op welke manieren je dat kunt doen als facilitator? Dat lees je in deze blog.

Hoe neem je een besluit?

Er zijn meerdere wegen naar een goed besluit. Gelukkig maar, want in de ene situatie werkt iets anders dan in de andere. Wij zien de volgende vier manieren om betere besluiten te nemen met een groep:

Hieronder vertellen we je wat we met die manieren bedoelen, en passen we het gelijk toe op een casus. Komt ‘ie!

Stel je voor: je hebt eerder een sessie gehad met een groep. Daarin zijn er honderden ideeën bedacht en tien geselecteerd. Omdat er een aantal afvielen vanwege realiseerbaarheid zijn er nu nog zes uitgewerkte ideeën over. Maar: er is maar budget voor twee ideeën. Hoe ga je dat nou doen?

Consensus

Bij consensus stemt iedereen in voordat een besluit wordt genomen. Dat betekent dat je bij deze casus veel overlegt, de voor- en nadelen uitgebreid afweegt en uiteindelijk tot twee ideeën komt, die door iedereen gedragen worden. Denk je. Besluiten nemen op basis van consensus is wat we in de praktijk ook wel polderen noemen. Het mooie van deze vorm is dat in theorie iedereen zich hierin kan vinden. We zeggen bewust ‘in theorie’, want in werkelijkheid ontstaat er vaak een ‘schijnconsensus’. Mensen in een groep zijn vaak geneigd om mee te bewegen met de meerderheid, dus houden ze hun mond en verdwijnen conflicten ‘zomaar’. Liever gebruiken wij dan ook één van de andere manieren hieronder, waarin je de stem van de minderheid actief opzoekt.

De meerderheid geldt, maar niet zonder de minderheid

Duidelijk: de twee ideeën met de meeste stemmen winnen. But there’s a twist. Vanuit de methodiek van Deep Democracy neem je namelijk óók de punten van de minderheid mee. In het geval van de keuze voor de ideeën, stem je dus eerst en krijg je een meerderheid voor twee van de zes ideeën. Voordat je het besluit definitief maakt onderzoek je wie het er niet mee eens is en vraag je concreet uit wat zij nodig hebben om mee te gaan met de beslissing van de rest. Op basis van deze feedback, pas je met de groep het voorstel aan. Kortom: je maakt gebruik van de wijsheid van de minderheid. Doorgaans blijft het besluit hetzelfde, maar is het sterker omdat je de bezwaren hebt meegenomen in het keuzeproces. Zo raak je de wijsheid van afwijkende stemmen niet kwijt. Waar je bij traditionele besluitvorming vooral kijkt naar wat meerderheid wil, kijk je bij Deep Democracy meer naar wat de minderheid weet.

Consent

Besluitvorming nemen op basis van consent lijkt behoorlijk op de voorgaande variant, maar heeft een duidelijk verschil. Bij consent gaat het niet om ‘voor zijn’, maar om ‘niet tegen zijn’. En hoewel dat aan elkaar verwant is, is het echt iets anders. ‘Voor zijn’ vraagt om enthousiasme. Consent gaat om ‘is het goed genoeg om mee verder te gaan’. In ons voorbeeld doe je bijvoorbeeld een voorstel om met idee A verder te gaan. Daarbij vraag je niet ‘is iedereen vóór?’, maar check je: ‘heeft iemand een overwegend bezwaar?’. Die bezwaren onderzoek je, want een bezwaar is eigenlijk informatie die laat zien dat een idee mogelijk niet werkt in de huidige vorm. Stel dat iemand roept dat er te weinig capaciteit is om beide ideeën uit te werken, dan kun je de groep zelf een oplossing hiervoor laten bedenken. Daarna check je weer of iedereen kan leven met het besluit. Et voilà, je kunt verder! Dat maakt consent een mooie manier om beslissingen te nemen. Je maakt gebruik van de wijsheid van de groep en geeft ruimte aan afwijkende geluiden.

Veto

Een veto klinkt misschien een tikkie rigoureus, maar wordt in de praktijk veel gebruikt en geeft voor veel mensen ook rust. In deze manier kan één persoon (of een aantal personen) een besluit nemen. Dat beschermt belangrijke belangen, maar kan ook best wel verlammend werken. Denk aan een management team of een bestuur dat een besluit neemt. Het risico is hier vaak dat afwijkende meningen niet goed worden meegenomen, of de besluitnemer niet altijd alle relevante informatie heeft. Aandachtspunten dus bij deze vorm van besluitvorming!

Dat zijn ze: vier vormen van besluitvorming, op volgorde van langer durend naar snel. Die je dus ook als facilitator allemaal kunt inzetten wanneer je in een sessie of traject samen met een groep besluiten moet nemen. Maar wat is daarbij dan helpend als facilitator? Wat doe je wel en wat vooral niet? We delen onze belangrijkste tips met je uit de praktijk!

Tips om betere besluiten te nemen met een groep

TIP #1  –  Warm de groep op

In een sessie direct starten met het nemen van een beslissing? Daar zijn we minder fan van. Net zoals je bij het bedenken van creatieve ideeën eerst je brein even wilt ‘opwarmen’, doen we dat ook wanneer we met een groep keuzes gaan maken. Daarvoor kun je verschillende werkvormen gebruiken. Eén van onze favorieten is de Two Kinds of People van João Rocha waarbij je met ludieke afbeeldingen mensen vraagt om een keuze te maken: welk plaatje past het beste bij hen? Een fijne om het beslisvermogen op te warmen én elkaar beter te leren kennen en wat te lachen. Dat draagt bij aan de veiligheid. En zorgt ervoor dat deelnemers later in de sessie afwijkende geluiden makkelijker durven in te brengen.

TIP 2 – Doe het in stapjes; maak eerst helder waar het over gaat

Besluiten nemen doen we in sessies vaak stapsgewijs. Hoe je dat doet verschilt natuurlijk per sessie. Maar het komt er altijd op neer dat we eerst zorgen dat de situatie helder is en mensen begrijpen waar het over gaat, voordat je over kunt gaan tot het maken van een voorstel en nemen van een besluit. Want mensen moeten wel begrijpen waar het over gaat en ruimte hebben om vragen te stellen. Daarom zorgen we dat deelnemers aan een sessie-vol-besluiten van tevoren de voorstellen of relevante informatie krijgen. Zodat ze de tijd hebben om deze door te nemen, en alvast hun vragen kunnen noteren. Daar kunnen we in de sessie dan verder mee aan de slag!

TIP 3 – Eerst individueel, daarna pas samen

Als je als facilitator vraagt naar een reactie uit de groep zijn er altijd mensen die direct reageren. En ook mensen die dat niet doen. Die eerste reacties kunnen veel effect hebben op de groep, zéker als ze komen van bijvoorbeeld een manager of iemand met veel invloed in de groep. Je ziet dit ook wanneer je gebruik maakt van stemstickers die direct mogen worden opgeplakt. De groep gaat ‘meestemmen’ met de eerste plakkers.

Een simpele en heel effectieve tip is dat je mensen altijd eerst individueel een keuze laat maken of mening laat formuleren. Dat doe je door in stilte mensen dit eerst te laten noteren. Moet er gekozen worden uit veel items? Dan is het vaak handig om als facilitator post-its te nummeren, zodat mensen alleen de nummers hoeven te noteren. En daarna deel je pas de stickers uit, om ze te laten plakken!

TIP 4 – Ruimte voor emoties

Kiezen doen we met ons hoofd. Tenminste, dat denken we. Maar dat is niet helemaal zo. Je gevoel speelt ook een grote rol. Vaak besteden we daar vervolgens niet veel ruimte aan. In sessies doen we dit regelmatig wél. Want ja, soms doet een besluit een beetje (of een beetje boel) pijn, of is het juist fantastisch. In een sessie die we laatst voor een woningcorporatie begeleidden maakten we gebruik van het energiekwadrant, zodat deelnemers per voorstel makkelijker onder woorden konden brengen wat ze van een voorstel vonden. Daardoor kun je als facilitator ook makkelijker zien bij welke voorstellen de emoties uiteenlopen en je dus (extra) ruimte wilt inbouwen bij de bespreking ervan. Zo kwam iemand middels het energiekwadrant tot de conclusie “ik heb opgeschreven dat ik er gefrustreerd over ben, want ik vind het heel jammer. Maar ik zie ook dat het voor de toekomst het beste is om hierop in te zetten”.

Enne: is er veel emotie in je sessie bij deze fase? Weet dan: je hoeft de emoties niet op te lossen. Laat het er gewoon even zijn, alleen benoemen is voldoende.

TIP 5 – Laat mensen staan, of las een wandelingetje in.

Als laatste een kleine en simpele tip ter afsluiting: laat mensen staan als je merkt dat het vastloopt. In discussies of besprekingen kan het echt helpen als de groep even in beweging komt. Mensen hebben dan – letterlijk – een ander perspectief en nemen sneller besluiten wanneer ze staan dan comfortabel zitten. En merk je dat het even vastloopt in een groep? Een pauze, al dan niet met een reflecterende wandeling, helpt echt. Je geeft mensen zo de nodige incubatietijd om tot nieuwe inzichten te komen of zaken te laten bezinken. Dat kan de boel vervolgens echt versnellen.

Tot slot

Zo doe je dat dus, betere besluiten nemen met een groep. We hopen dat deze blog je prikkelt om het eens anders aan te pakken, en (extra) oog te hebben voor de wijsheid van de minderheid van de groep. Zoals gezegd: in bezwaren schuilt vaak belangrijke informatie. En zag je als facilitator eerder toch wat op tegen het besluitproces met een groep? Dan hopen we dat deze blog je ‘keuzestress’ wegneemt. You got this!